Katingan: Contoh Awal Projek Karbon Tanah Gambut Swasta yang Tidak Sempurna
Tanah gambut ialah kawasan tanah lembap yang terbentuk daripada pengumpulan bahan tumbuhan selama beribu-ribu tahun. Tanah gambut menyimpan sejumlah besar karbon, yang akan dilepaskan ke udara apabila kawasan tersebut dikeringkan atau pokok-pokok ditebang. Projek Katingan di Kalimantan Tengah, Indonesia, merupakan usaha yang dikendalikan oleh sebuah syarikat untuk melindungi salah satu hutan gambut ini.
Syarikat PT Rimba Makmur Utama berhasrat untuk menghentikan aktiviti pengeringan tanah dan penebangan pokok di seluruh kawasan gambut. Syarikat tersebut merancang untuk menjana pendapatan melalui penjualan “kredit karbon” kepada pembeli yang ingin mengimbangi pelepasan mereka. Sebahagian daripada hasil tersebut dirancang untuk dikongsi dengan kampung-kampung berhampiran. Projek ini sering disebut sebagai antara projek swasta terawal seumpamanya di Indonesia. Kisahnya menunjukkan manfaat yang berpotensi ditawarkan oleh projek seperti ini, serta cabaran yang perlu dihadapi.
Projek ini menunjukkan hasil yang bercampur-campur:
Kelulusan yang lambat: Syarikat tersebut memohon kebenaran untuk melaksanakan projek pada tahun 2008 dan menerima kelulusan akhir pada tahun 2013. Kelulusan tersebut meliputi kira-kira separuh daripada kawasan yang dicadangkan pada asalnya, menyebabkan baki kawasan gambut tidak dilindungi. Menjelang tahun 2014, syarikat itu masih berusaha mendapatkan kelulusan bagi kawasan selebihnya.
Pendapatan masih belum diperoleh: Menjelang tahun 2014, projek ini masih belum menjual sebarang kredit karbon. Oleh itu, penduduk kampung belum menerima pendapatan sebenar daripada projek tersebut. Perniagaan berhampiran, seperti ladang kelapa sawit, pula menawarkan peluang pekerjaan.
Perubahan dalam penggunaan hutan: Kebanyakan keluarga, iaitu 82–97% daripada keluarga yang disurvei, menggunakan kayu api untuk memasak. Peraturan baharu di peringkat kampung dijangka mengehadkan cara penduduk menggunakan hutan. Keadaan ini menimbulkan kebimbangan bahawa mereka mungkin kehilangan akses kepada kayu api dan sumber lain yang menjadi keperluan harian keluarga.
Pembahagian pendapatan yang tidak jelas: Rancangan asal menetapkan bahawa kampung-kampung akan menerima sebahagian daripada pendapatan melalui perjanjian rasmi dan program komuniti. Peraturan kerajaan yang diperkenalkan pada tahun 2014 juga menetapkan bahawa 10% daripada hasil jualan karbon perlu disalurkan kepada kerajaan.
Pandangan penduduk kampung yang berbeza-beza: Aktiviti pemetaan bersama penduduk kampung membantu mereka mencapai persetujuan mengenai sempadan kampung. Penduduk menghargai aktiviti seperti penjualan rotan dan pengendalian kumpulan simpanan wanita. Sesetengah penduduk mahu projek itu dimulakan dengan segera, manakala yang lain mengambil pendekatan lebih berhati-hati. Beberapa kampung turut didekati oleh syarikat kelapa sawit, yang menyebabkan pandangan penduduk berbeza-beza.
Penglibatan awal yang terhad: Sebelum memperoleh kelulusan, syarikat tersebut tidak banyak berhubung dengan komuniti bagi mengelakkan timbulnya harapan yang mungkin tidak dapat dipenuhi. Pada Mac 2014, selepas kelulusan diberikan, syarikat itu menubuhkan pasukan pemadaman kebakaran tempatan.
Beberapa perkara masih belum jelas:
Syarikat tersebut menyatakan bahawa projek itu boleh diteruskan tanpa pendapatan daripada karbon, namun tidak menjelaskan bagaimana perkara tersebut akan dilaksanakan.
Nota: Kajian kes ini bukan hasil langsung daripada projek kami sendiri. Kajian ini berdasarkan penyelidikan yang diterbitkan mengenai projek lain. Walau bagaimanapun, kajian ini membangkitkan isu-isu yang relevan dengan usaha kami, termasuk kelulusan penggunaan tanah, peraturan berkaitan hutan, pembahagian pendapatan dan penglibatan komuniti.
Sumber: Indriatmoko, Y., Atmadja, S., Utomo, N. A., Ekaputri, A. D., & Komalasari, M. (2014). Katingan peatland restoration and conservation project, Central Kalimantan, Indonesia. Dalam E. O. Sills et al. (Penyunting), REDD+ on the ground: A case book of subnational initiatives across the globe (hlm. 237–252). CIFOR.
MEMAHAMI PROJEK KARBON: PANDUAN UNTUK KOMUNITI TANAH GAMBUT
Tanah gambut amat bernilai. Syarikat dan kerajaan mungkin menawarkan bayaran kepada komuniti anda untuk melindunginya kerana tanah gambut yang sihat menyimpan karbon. Apabila tanah gambut terbakar atau rosak, karbon yang tersimpan akan memberi kesan kepada udara. Komuniti anda berpeluang menjana pendapatan dengan memastikan tanah gambut kekal sihat dan mencegah kebakaran.
Projek karbon boleh menjadi peluang yang baik untuk komuniti anda. Panduan ini membantu anda memahami projek karbon dan membuat keputusan yang termaklum.
- 01Adakan Mesyuarat Komuniti dan Dapatkan Persetujuan Terlebih Dahulu
- 02Fahami Perkara yang Dibayar dan Bila Bayaran Akan Diterima
- 03Pastikan Projek Memberikan Manfaat yang Bermakna kepada Komuniti
- 04Latihan dan Pemantauan oleh Komuniti
- 05Semak Peta dan Sempadan Tanah
- 06Dapatkan Nasihat Bebas dan Belajar daripada Komuniti Lain